ใช้ AI ยังไงไม่ให้มันแย่งเราคิด: คู่มือฉบับเพื่อนคู่คิด

ตอนนี้ใครๆ ก็ใช้ ChatGPT กันทั้งนั้น (สถิติล่าสุดปาไป 800 ล้านคนต่อสัปดาห์แล้ว!) ไม่ว่าจะคอยตอบคำถาม ช่วยทำการบ้าน หรือช่วยตัดสินใจเรื่องยากๆ แต่ในขณะที่เงินทุนมหาศาลกำลังไหลเข้าสู่การพัฒนา AI จนโลกเริ่มดู "แปลก" ขึ้นทุกวัน หลายคนก็กังวลว่ามันจะมาแย่งงานหรือกลืนกินสมองเราหรือเปล่า?

วิธีแก้ที่ง่ายที่สุดคือ "หัดคุมมันให้เป็น" อย่าปล่อยให้มันจูงจมูกเรา และนี่คือเคล็ดลับจากเหล่ากูรูตัวจริงที่สรุปมาให้แบบเน้นๆ

1. ลองผิดลองถูกจนกว่าจะเจอที่ใช่
AI แต่ละตัวมีความ "เกรียน" ไม่เหมือนกัน บางอย่างยากๆ ทำได้เฉย แต่เรื่องง่ายๆ กลับทำพัง แถมความเก่งยังเปลี่ยนไปทุกเดือน

Ethan Mollick (อาจารย์จาก Wharton) แนะนำว่า: ให้ลองเล่นกับมันสัก 10 ชั่วโมงในเรื่องที่คุณรู้จริง ถ้ามันตอบมั่วก็แก้ ถ้ายังมั่วอีกก็พักก่อน อีก 2-3 เดือนค่อยกลับมาลองใหม่

ทริค: เดี๋ยวนี้ AI รับรูปภาพและเสียงได้แล้วนะ ลองส่งรูปต้นไม้หรือรูปตึกไปถามประวัติมันดู จะช่วยให้ได้คำตอบที่เป๊ะขึ้น

งบประมาณ: ตัวท็อปๆ ของแต่ละค่าย (OpenAI, Anthropic, Google) ส่วนใหญ่จะอยู่ที่ประมาณ 700 บาทต่อเดือน ($20) ถ้าใช้ฟรีก็จะโดนจำกัดจำนวนครั้งหน่อย

2. รู้จุดแข็ง (ที่มนุษย์สู้ยาก)
AI มีข้อดี 4 อย่างที่ต้องใช้ให้คุ้ม: ตอบเร็ว, อ่านข้อมูลมหาศาลได้พร้อมกัน, ไม่รู้จักเหนื่อย และมีความรู้ทั่วโลก

Anne-Laure Le Cunff (นักประสาทวิทยา) ใช้วิธีอัปโหลดโน้ตและเอกสารทั้งหมดของเธอให้ AI อ่าน เพื่อให้มันวิเคราะห์ตามสไตล์ความคิดของเธอจริงๆ ซึ่งมนุษย์ทำแบบนี้ไม่ได้ในเวลาอันสั้น

คำเตือน: ระวัง "อาการหลอกว่างานเดิน" บางทีเราแชทกับ AI เพลินจนนึกว่างานเสร็จไปเยอะแล้ว ทั้งที่จริงๆ แค่คุยวนไปมา ทางที่ดีควรพักไปเดินเล่นบ้าง ให้สมองได้ตกตะกอนเอง

3. อย่าหลุดวงโคจร (Keep Your Brain in the Loop)
จำไว้ว่า "AI เข้าใจแทนเราไม่ได้" ถ้าคุณให้มันเขียนเรียงความให้ คุณก็ไม่ได้เรียนรู้อะไรเลย

ใช้ AI เป็น "คู่ซ้อม" ช่วยหาจุดบอดหรืออคติในความคิดเรา มากกว่าจะให้มันสร้างงานขึ้นมาใหม่ตั้งแต่ศูนย์

เช็กแหล่งที่มาเสมอ: เดี๋ยวนี้ AI ส่วนใหญ่เช็กเน็ตได้แล้ว ถ้ามันอ้างอะไรมา ขอ Link แหล่งอ้างอิงด้วย แล้วกดเข้าไปดูเองว่ามันมโนไปเองหรือเปล่า

4. คิดซะว่าเป็น "เพื่อนในจินตนาการ"
Treat มันเหมือนคน แต่อย่าลืมว่ามันไม่ใช่คน!

Alison Gopnik (นักจิตวิทยา) บอกว่าให้มอง AI เหมือนเพื่อนในจินตนาการตอนเด็กๆ เราคุยกับมันได้ สนุกกับมันได้ แต่ต้องรู้ตัวตลอดเวลาว่าอะไรคือเรื่องจริง อะไรคือสิ่งที่ AI ปรุงแต่งขึ้นมา ถ้าเริ่มแยกไม่ออกเมื่อไหร่... งานเข้าแน่นอน

5. ขีดเส้นตาย... อะไรที่ AI ห้ามทำ!
เราต้องตัดสินใจเองว่าเรื่องไหน "ศักดิ์สิทธิ์" เกินกว่าจะให้หุ่นยนต์ทำแทน เช่น การเขียนคำไว้อาลัย, คำอวยพรแต่งงาน หรือนิทานก่อนนอนให้ลูก

Ethan Mollick ตั้งกฎเหล็กให้ตัวเองเลยว่า: เขาจะเขียนงานเองก่อนเสมอค่อยปรึกษา AI และจะ ไม่ใช้ AI ตรวจคะแนนนักเรียนเด็ดขาด เพราะบางอย่างต้องใช้ "ความเป็นมนุษย์" ตัดสินเท่านั้น